44

CÁCH XỬ LÝ KHI CON TRẺ BỊ TỪ CHỐI

Ẩn đằng sau một cảm xúc luôn là một nhu cầu chưa được hiểu đúng. Vậy cách thức xử lý của cha mẹ, người lớn khi con trẻ bị từ chối như thế nào?

Một ngày hè, khi bóng xoài tỏa rợp khung cửa sổ, con gái tôi – bé Ngọc Bích 5 tuổi đòi sang nhà em họ chơi. Tôi đồng ý nên bé rất vui vẻ bước đi và cuốn theo tiếng nói cười ríu ran trong căn phòng nhà cô em gái họ. Ở đó có ba em họ được nghỉ hè đang chơi.

Bỗng tôi nghe tiếng một cô cháu gái tôi lớn tiếng:

  • Chị biến đi! Ra khỏi nhà em mau!

Tôi giật mình không phải vì câu nói ngây thơ của con trẻ mà bởi cảm nhận được nỗi buồn của một cô bé bị từ chối, là con gái tôi. Một em bé 5 tuổi khi bị từ chối sẽ thật là buồn lắm.

Tôi đứng dậy chờ con nơi thềm cửa vì biết chắc con sẽ ra về. Nhìn con mắt ngân ngấn lủi thủi bước về nhà. Tôi bước đến ôm và đồng cảm. Con gái dụi đầu vào bụng mẹ, cảm thấy được an ủi.

Tôi ngồi xuống, bế con lên và ôm con vào lòng. Những tưởng thế giới quanh con tĩnh lặng trở lại. Gợn sóng tủi thân lắng xuống. Mẹ đưa em về.

TRẺ EM CẦN MỘT HÌNH MẪU HƠN LÀ SỰ CHỈ TRÍCH. Joseph Joubert

Về tới nhà, tôi đặt bé lên giường, nắm lấy tay con, nhìn vào mắt cháu và nói khẽ:

  • Con biết không? Em họ không phải lớn tiếng với con đâu. Đó là bởi em có cục tức giận bên trong. Nó nằm ở đây này! – Vừa nói tôi vừa đặt khẽ tay vào bụng con. Tôi tiếp: Con biết không? Khi cục tức nó từ từ đi lên miệng, người ta sẽ lớn tiếng. Còn khi cục tức lên đầu – vừa nói mẹ vừa dùng ngón trỏ và ngón giữa bò lên trên trán con. Con buột miệng trả lời: “Nó lên não mẹ à!”
  • Đúng rồi!
  • Khi cục tức bò xuống tay thì tay …
  • Đánh sẽ tét đít ạ! J
  • Và đó là lúc trong em đang có một cục tức đấy, con à!

7 ĐIỀU MỘT EM NHỎ CẦN NGHE: MẸ YÊU CON, MẸ TỰ HÀO VỀ CON, MẸ XIN LỖI, MẸ THA THỨ CHO CON, MẸ ĐANG LẮNG NGHE CON. ĐÂY LÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHA MẸ. BẠN HÃY GIEO TRỒNG NHỮNG HẠT GIỐNG THÀNH CÔNG TỪ NHỮNG GÌ ĐƯA VÀO TÂM HỒN TRẺ. Sherrie Campbell, PhD

Con khẽ khàng hỏi lại:

  • Mẹ ơi, vì sao nhiều người lại tức giận hả mẹ?
  • Vì cảm xúc của họ không được thấu hiểu con à!
  • Thấu hiểu là thế nào hả mẹ?
  • Là khi người đó tức giận mình không vì thế mà buồn vì mình biết họ không cố làm mình khóc đâu.

KHI DẠY TRẺ, HÃY DẠY CHÚNG HIỂU RẰNG CHÚNG LÀ SỰ ĐỘC ĐÁO. VỚI CÁCH THỨC NÀY, CHÚNG SẼ KHÔNG BỊ ÁP LỰC ĐỂ PHẢI TRỞ THÀNH MỘT AI ĐÓ KHÁC. Cindy Cashman

Chỉ trong chốc lát, cháu cười lại vui vẻ và không hề còn dấu vết của sự tủi thân. Nụ cười ngây thơ khiến lòng tôi cảm động. Tôi biết mình đã giúp cháu hiểu điều cần hiểu. Cháu chẳng còn buồn vì hiểu rằng em họ đang có cục giận trong lòng. Và vì thế mà em lớn tiếng thôi. Chứ không phải em họ ghét mình.

Trẻ nhỏ cần biết và học cách hiểu cảm xúc giận dữ của mình và người khác. Ở đằng sau một cảm xúc giận dữ luôn là một nhu cầu chưa được hiểu đúng. Và phần lớn, nếu chịu khó lắng nghe cha mẹ sẽ nghe thấy được những nhu cầu này được diễn tả dưới nhiều lớp cảm xúc khác nhau.

Và tôi mong muốn hiểu điều gì khiến cháu tôi lớn tiếng nên một lát sau khi cháu đi ngang qua cửa sổ tôi hỏi chuyện:

  • Này cháu! Khi nãy cháu nói lớn tiếng, lúc đó cháu muốn nói gì với chị Bích đúng không?
  • Đúng bác ạ! Cháu vẽ và cháu đã cất hình vẽ đó rồi mà chị Bích vẫn lấy ra để bắt chước phong cách vẽ của cháu. Chị Bích còn lục tủ của cháu. Chị Bích còn đứng chắn trước tầm ti vi của cháu.
  • À! Bác hiểu rồi. Có phải con muốn chị Bích không làm những việc đó không?

Qua câu trả lời của cháu, tôi nhận ra không gian riêng của cháu bị xâm lấn mà cháu không biết vì sao ? Cháu cảm thấy mất đi sự thoải mái khi chị Bích (con gái tôi) xuất hiện. Cháu cảm nhận sự khó chịu nhưng chưa biết gọi tên rõ ràng việc gì khiến cháu không hài lòng. Cháu chưa biết cách nói với chị Bích điều cháu không muốn. Trong cháu là một mớ bùng nhùng mà cháu không hiểu vì sao.

MỌI ĐỨA TRẺ ĐỀU LÀ MỘT TẤM GƯƠNG. CHÚNG PHẢN CHIẾU NHỮNG GÌ MÀ NGƯỜI LỚN NÓI VÀ LÀM. Pam Leo

Tôi quay lại con gái và nói:

  • Con đã hiểu vì sao em lớn tiếng chưa? Cháu xem chừng hiểu và gật gật đầu.

Tôi tiếp tục câu chuyện với cháu:

  • Cháu này, khi cháu sang nhà bạn chơi nếu bạn cháu nói những lời như cháu vừa nói với chị Bích , cháu cảm thấy như thế nào?
  • Cháu không làm gì để bị nói như thế cả ạ!
  • Ồ! Vậy ư?
  • Bây giờ cháu đã sẵn sang mời chị Bích sang nhà chưa? Đầu cháu gật gật. Tôi có hướng dẫn thêm để cháu có thể biết cách nói ra yêu cầu mà mình mong muốn người khác thực hiện. Đối với các cháu, những lời hướng dẫn này rất quan trọng. Vì các cháu sẽ học cách thể hiện các cảm xúc của mình và hiểu ngọn ngành chúng.

Tôi nhận thấy con trẻ cần học cách hiểu nguyên nhân của những sự lớn tiếng từ người khác. Để con ít cảm thấy bị tổn thương và gia tăng sự thấu hiểu. Nếu các con được học điều này từ nhỏ thì khi lớn lên con sẽ dễ dàng học được cách thấu hiểu người khác.

Ẩn đằng sau một cảm xúc luôn là một nhu cầu chưa được hiểu đúng. Tôi nhận thấy điều này có ở mọi đứa trẻ và mọi người lớn. Chúng ta dễ dàng bị tổn thương bởi vô tình trút các cảm xúc nóng giận lên người khác mà thực ra đó chính là những nỗi bực mình khi người khác không hiểu ta mong muốn gì. Hoặc chí ít, ta không đủ tách rời giữa hiện tượng của sự việc với mối liên hệ của sự việc đó với các cảm xúc tiêu cực. Vậy là ta giận tới nỗi không thể nói đúng điều mình đang cảm thấy hoặc điều mình mong muốn. Ta bộc lộ thẳng thắn những cơn giận ấy qua ngôn ngữ hoặc hành động. Điều này thể hiện rất nhiều sự đè nén tiêu cực đã được tích lũy lâu ngày.

MỘT CON NGƯỜI LÀ MỘT CON NGƯỜI, KHÔNG QUAN TRỌNG LÀ ANH TA LỚN HAY NHỎ. Dr. Seuss

Và khi nhận thấy vậy, tôi hiểu rằng mọi cảm xúc của mình và người khác đều quan trọng. Khi ta giao tiếp dựa trên nguyên tắc tôn trọng này ta sẽ không bị tổn thương và có thể dễ dàng hiểu được người khác.

Tôi trước đây cũng chỉ là một người mẹ như bao nhiêu người mẹ khác. Mang nỗi niềm và thói quen từ công việc về gia đình. Buồn giận trong lòng mặc nhiên thể hiện trước các con. Nhưng thông thường, chúng ta thường chưa ý thức hết những hệ quả của việc làm này lên con cái. Phải rất tinh mới tách mình ra khỏi môi trường công việc và các cảm xúc trong mối quan hệ gia đình. Uy lực của cha mẹ ở công sở nhiều khi lại là sự thiệt thòi của một đứa trẻ luôn khát khao sự dịu dàng.

Quan điểm của tôi là không có đứa trẻ hư chỉ có những đứa trẻ không được thấu hiểu.

CON TRẺ SẼ LẮNG NGHE BẠN NẾU BẠN LẮNG NGHE CHÚNG.  Jane Nelsen

Thiền Cùng Hà cảm ơn bạn đã đọc bài viết!

Nếu bạn thấy hữu ích, hãy chia sẻ cho những người quan tâm

 

Show Comments

No Responses Yet

Leave a Reply